Къадим-къадим заманда, ешиль орман коксюнде буюк бир озен акъкъан экен.

Озеннынъ бир саилинде озь сюлялесиниинъ джевхери – дюльбер ве акъыллы Сыгъын яшай. Дигер саилинде исе, алтындан да къыйметли емиш хазинелерни къорчалагъан бекчи – кескин тишли ачувлы бир Тимсах яшай. Тимсах, бу Сыгъынны тутмагъа арз эте…

Бир куню озен боюнда отлап юрген Сыгъын озеннинъ о бир тарафында оськен къып-къырмызы емишлерни корьди. Андаки емишлер некъадар лезетли олгъаныны хаялына кетирди. Емишлернинъ дадыны татмакъ ичюн озеннинъ къаршы тарафына ялдап кечмекни тюшюнди. О бойле хаял алгъышында озюни тутып оламагъанындан: «А-а-ах! – деп багъырды. – Бу сувдан кечмек ёлуны тапмагъа бильсе эдим!».

Сыгъын ширалы емишлер аккъында, олар некъадар лезетли олгъаны хусуста тюшюнерек онынъ агъызында сюлекейлер пейда олду. Сонъ: «Эгер де мен шимди бу озенни ялдап кечсем!.. – деп фикир юрсетти о. – Амма бу меселеге башкъа тарафтан янашылса, мен озенден ялдап кечкенде, ярамаз тимсах мени ашайджакъ да! А-а-х! Манъа не япмалы?!».

Бу арада Сыгъыннынъ башына насылдыр фикир кельсе керек, о хавфсыз бир месафеге чекилип, саилге якъын ерде – сувда булунгъан Тимсахкъа шойле деди:

– Падиша бугунь акъшам зияфет бере. О сизлерни – тимсахларны зияфетке давет эте. Софрада чокъ лезетли емеклер оладжакъ.

Тимсах бу сёзлерни эшитип, севинди ве:

– Аман Аллахым! Падиша бизни зияфетке давет эте?! Бу шашыладжакъ бир адисе! – деп къычырды о.

Сонъра, Тимсакъ саильге япышып:

– Бугунь акъшаммы?! – деп сорады Сыгъындан.

– Эбет, бугунь акъшам, – деди о.

Сыгъын шимди падишанынъ эмирини еткизген киби Тимсахкъа бойле мураджаатта булунды:

– Падиша манъа бу озенде олгъан бутюн тимсахларнынъ сайисыны бильмеге эмир этти. Риджа этем, бу озенде олгъан тимсакъларнынъ уфагъындан буюгине къадар бир сырагъа тизинъиз. Мен оларны ич бир хатасыз сайып чыкъмакъ кереким.

Тимсах бутюн сесинен къычырды ве достларыны чагъырып башлады:

– Тез келинъиз! Сыгъын бизни зияфетке давет эте! Келинъиз, бир сырагъа тизилейик, о бизим сайымизни эсапласын!..

Тимсахлар онынъ сёзюни эшитип, эписи аджеле бир ерге топландылар.

Шу анъ Сыгъын олардан сорады:

– Манъа ярдым япып олурсынызмы?.. Мен шимди сизлернинъ сыртларынызгъа чикъып, бир аркъадан дигерине атлап саяджам. Бундан сонъ сайынъызгъа коре, ейилиджек аш азырланыладжакъ.

Сыгъыннынъ бойле теклиф планыны тимсахлар бегендилер ве оны къабул эттилер.

– Къоркъма! — дедилер тимсахлар Сыгъынгъа. — Биз санъа токъунмамыз, сени ашамамыз! Сёз беремиз!

Бойле лакъырдылардан сонъ, Сыгъын бир тимсахнынъ сыртындан дигерине секирди, эр бирини сая-сая мензильге етти. Ниает, о, Тимсах мырзагъа онъа япкъан ярдымы ичюн миннетдарлыкъ бильдирди ве атлап озеннинъ къаршы тарафына чыкъты.

Бойлеликнен, Сыгъын тимсахларны алдатты. Оларны ачув, умютсизлик сарымында ве озь такъдирлеринен берабер къалдырып, къачып кетти...

Икяенинъ ахлякъий тарафы: «Акъыл – макъсадкъа иришювнинъ анахтарыдыр».