Сансар ниает ягъмурлы тропик ормандан озюне дюльбер бир янъы эв тапты. Янъы эвинде ерлешип, деди:

– А-а-вай, мен бу янъы эвимни пек бегендим! Мен ягъмурны, ешиль отны севдим, атта мындаки батакълыкъларны да севдим!

Шу ань, ягъмур сепелеп башлады. Сансар озюнинъ джыйгъан джевизлерини ве фындыкъларыны топлады да, оларны ювасына ташып ерлештирди. Ве, атта бир къач данесини алель-аджеле кемирип, ачкозьликнен ютты.

Оны сейир эткен – козьэтип тургъан айванлар бир-бирине яваштан дедилер:

– Бу янъы Сансар пек саран, ачкозь олса керек. О орманда олгъан бутюн емишлерни ашап битирир… Сиз насыл тюшюнесинъиз, о бу ерде узакъ вакъыт къаладжакъмы экен?

Сансар айванларгъа бакъып тааджипленди ве озь-озюнден деди: «Оларнынъ тюшюнгенлери киби, мен керчектен де ачкозь сансаргъа бенъзейим гъалиба!».

О бойле фикирлерге далып отургъанда, айванлар сессиз-солукъсыз чевирилип, онынъ янындан кеттилер.

Сансар ягъмурда ириген бир буз киби кендини гъамлы дуйды ве ушюгенинден къалтырап башлады.

О кевдесини силкитип, ягъмур тамчыларындан бираз арынды ве озь-башына деди: «Манъа мытлакъа оларгъа меселени анълатмагъа керек оладжакъ...».

Сансар айванларынынъ артындан чапты, чапты... ве ниает Тукангъа*, Маймунгъа ве Тенбельге* расткельди. О оларнынъ янларына якъынлашты да:

– Селям алейкум, меним достларым! – деди. – Сиз бильгенинъиз киби, сансарлар пек чокъ джевиз джыялар – топлайлар ве…

Сансар даа айтыладжакъ сезюни айтып етиштермеди, айванлар онъа нефретнен бакътылар ве онынъ янындан чевирилип кеттилер.

Эндиден сонъ, Сансар ичюн ешиль, ягъмурлы орман дюльбер ве бахытлы мекян сайылмайджакъ. О шимди кендисини гъамлы ве кедерли дуйды. Озь-озюнден бойле деди: «Мен гъалиба мында къалып оламайджам!».

Сансар терекнинъ къабугъына (кора дерева) даянып: «Олар энди озь-ара меним акъкъымда бу саран ачкозь бир Сансар деген фикирделер» деп, тюшюнди.

Сонъра о чаресизлектен озь-башына: «Бу догъру ве адалетли дегиль!» деп, къычырып да алды. Сансар бираз тюшюнип-ташынып: «Энди мен озюмнинъ янъы эвимни бегенмейим, манъа бу ерден кетмек керек!» деген къараргъа кельди.

Сансар кетмезден эвель, бир дакъикъа раатланмакъ ичюн козьлерини юмды. О, кечкен омюринден бахытлы куньлерини хатырлап, татлы хаялларгъа далды. Балалыкъ чагъында берабер ойнагъан достлары онынъ козьлери огюне кельди. Къулакъларында, санъки дерсинъ битасынынъ: «Къыш байрамлары балалар ичюн зевкълы бир эгленджедир!» деген мухтешем татлы сеси янъгъырады.

О шимди бир кереден юмукъ козьлерини ачты да ве секирип, деди: «Бельки де айванларгъа бойле къыш байрамына бенъзеген бир тедбир япмакъ керектир!».

Сансар топлагъан емишлеринден бир парча фындыкъ алды ве атеш якъты. Фындыкъ байрамына азырлыкъ корюп башлады.

Айванлар исе, озен боюнда топланып, бири-биринен фысылдашмакъталар. «Бу Сансаргъа бакъынъыз, онъа къалса орманда олгъан емишлернинъ эписины ашайджакъ! – деп озь-ара меслеатлашмакъталар. – Онъа барып айтайыкъ, анълатайыкъ – бойле чокъ емиш йыгъмасын, я да бу орталыкътан кетсин».

Бу арада айванлар янында апансыздан бир кольге пейда олды. Кольгени корьген айванлар къоркъудан къалтырап башладылар.

Кольге исе, бизим Сансарымыз эди. Сансар айванларгъа янашып, деди: «Меним достларым, мен сизлерни емек байрамына давет этмеге истейим. Занымджа бу тедбир чокъ меракълы бир эглендже оладжакъ».

Айванлар бу сёзлерни эшитип, тааджиплендилер. Олар ич бир шей айтмадан бу ерден кеттилер.

Сансар яваш адымларнен ашыкъмадан кериге, эвине къайтты. Кедерден онынъ аякъ адымлары агъырлашты. О башыны ашагъы эгди ве янакъларындан козьяшлар акъмагъа башлады. О тюшюнджеге далды, озь-озюне суаллер берди: «Не ичюн олар чевирилип кеттилер? Не ичюн олар мени ачкозь-саран бир Сансар саялар?».

Бир къач вакьыт кечер-кечмез айванлар артларына къайтып кельдилер. Олар мейва ве япракълар кетирдилер. «Мейва байрамы бу бизим ичюн пек муим бир байрамдыр!» дедилер.

Сансар айванларны корип, озь козьлерине инанмады. Айванлар онынъ этрафында топланып отурдылар... ве кокос, какао, банан, ананас ашап байрам яптылар. Мухтешем!.. Леззетли!..

Эписи бири-биринен татлы-муаббет лафэтелер, емишлерни ашайлар.

Ниает, бизим Сансарымыз сёз алып:

– Сизге айтыладжакъ лафым бар, – деди айванларны козьден кечирип. – Бельки де мен сиз ичюн саран-ачкозь бир сансар олуп корюнгендирим. Амма мен топлагъан емишлерни къышкъа азырладым. Албу исе, бизде – сансарларда бойле адет – аньане. Кимерде мен, ач калмайым деп джевизлерни атта янакъларыма къойып сакълайым.

Айванлар бири-бирине бакъып дедилер:

– О-о, Сансар! Бизни афу эт! Энди бутюн меселе анълашылды!

Сонъ, айванларнынъ эписи бирагъыздан:

– Бизлер илериде янъы достумызгъа озь фикирини, озь дюньябакъышыны, тюшюнджелерини анълатмакъ ичюн мытлакъа фурсат берерик!..