Джиан эдебиятындан
Масал
Тимсах энди юкъугъа далгъанда, кимдир онынъ башына аякъапны атты!
«Бу кимнинъ аякъапы?!» – деди Тимсах ачувнен фысылдап. Бу арада Тимсахнынъ башына бойле бир фикир кельди: «Бельки де бу аякъап Бакъанынъ аякъабыдыр. Тимсах Бакъагъа бакъып:
– Бакъа, бу сенинъ аякъабынъмы!? – сорады ондан къатты сеснен.
– Екъ-къ-къ-къ меним дегиль! – деди Бакъа асабийлешип. – Меним аягъ-гъ-гъ-ым бу буюк аякъ-къ-къап ичюн пек уфакъ-къ-къ-къ!
Бакъа шимди Тимсах къаршысында къоркъудан титреп башлады.
– Ойлеми? – деди Тимсах ве Бакъанынъ янындан кетти.
Энди онынъ башында башкъа бир фикир догъду: «Бу аякъап Девекъушнынъ аякъапы олмалыдыр», деген фикир кельди.
Тимсах Девекъушны чагъырды:
– Девекъуш, бу аякъап сенинъкими?
– Тес-с-сюф ки. меним аягъым о кенъ аякъкъап ичюн пек индже олс-с-с-са керек! – теляшлы сеснен онъа джевап берди Девекъуш.
– Ойлеми?.. Гррррр... – деди Тимсах ве ачувындан къутурып башлады. – Бельки о Тавшаннынъ аякъабыдыр.
– Бу кимнин аякъабы?! – къаба давушнен мураджаат этти Тимсах тавшанларгъа.
Тавшанлар къоркъудан титремеге башладылар.
– Ёкъ! Ёкъ! Биз-з-зим аякъларымыз-з-з бу аякъапкъа пек уз-з-зун келе! – дедилер олар. – О аякъап биз-з-зге аслы да догъру кельмез!
– Ойлесем, бу кимнинъ аякъабы? Бу аякъапнынъ мытлакъа бир де-бир саиби олмакъ керек! – деп тюшюнди Тимсах ве ачувындан озюне ер тапып оламады.
Тамам бу вакъытта онынъ янындан Йылан сюйрекленип кечмекте эди. Тимсах онъа фысылдап деди:
– Йылан, бу аякъап с-с-сенинъ олса керек, ойлеми!?
Йылан онынъ фсылдысындан тутукъланмагъа башлады ве деди:
– Ш-ш-шаш-тынъмы... Меним аякъларым биле ёкъ!
Тимсах утангъанындан Йыланнынъ янындан чевирилип кетти.
Тимсах аякъапны онъа ким аткъаныны шай да анълап оламады!
– Бу аякъап кимнинъ олгъаныны бильсе эдим, онынъ саибине кенди акъылымдан бир парчасыны берир эдим! – деп къычырды Тимсах.
Бу арада онынъ янында апансыздан Арслан пейда олду.
– Мен аякъабымнъы къыдырам, – деди Арслан. – Тимсах, сен меним аякъабымны корьмединъми?
Тимсах къоркъудан титреп омузларыны къысты ве бойле деди:
– Бугунь с-с-саб-б-б-бадан б-берли мен ич б-бир аякъаб-б корьмедим.
Арслан онынъ янындан кеткен сонъ, Тимсах бираз тынчлангъан киби олду.
О: «Энди бу аякъапны не япмалы?» деп тюшюнди. Бираздан исе:
«Яхшы, – деди Тимсах озь-озюне. – Кимдир манъа бу аякъапны ташлады. Энди ойле япмакъ, меним невбетим.
Сонъ аякъап кене авагъа учты...
– Гр-р-р-р! – гъырылдады Аюв, – бу кимнинъ аякъабы экен?!
асабий – нервный
бакъа – лягушка
мураджаат – обращение
теляш – паника
тимсах – крокодил
тутукъланмакъ – заикатьтся
фысылдамакъ – шипеть
девекъуш – страус
къаба – грубый
къутурмакъ – впадать в бешенство
гъырылдамакъ – рычать