The Lovely Colors of My Homeland...



⇦ back




Yusuf Ali (Hapıshorlı)




Altın qalem saibi

(Jurnalistikanıñ piri Bekir Mamut* müteber 70 yaşını toldurıvı munasebetile)

(BAZI TÜŞÜNCELER)

“Spies are a dying profession. The newspapers do their work now.”

Oscar Wilde*

Eger de bizler, Qırım milliy jurnalistikanıñ-matbuatınıñ yüz elli yıldan ziyade tarihına muracaat etecek olsaq, bu devir içerisinde faaliyet köstergen İsmail bek Gaspralı (1851 – 1914), İsmail Lömanov (1871 – 1942), Asan Sabri Ayvazov (1878 – 1937), Abdureşid Mediyev (1880 -1912), Ablâkim İlmiy (1887 – 1917), Cafer Ğafar (1898 – 1938), Müstecip Ülküsal (1899 – 1996), Abselâm İslâmov (1907 – 1995), Amet İbraim Özenbaşlı (1907 – 1982), Yusuf Bolat (1909 – 1986), Şamil Alâdin (1912 – 1995)… kibi sıra-sıra altın qalem saiplerini – olarnıñ mubarek isimlerini rastketirmek mümkün. Bu insanlar aqiqatta öz deviriniñ parlaq sımalarıdır.

Mezkür sımalarnıñ yolbaşçılığı altında meşur "Tercüman", "Vetan hadimi", "Millet", "Yeni dünya", "Qızıl Qırım", "Lenin bayrağı" ve ilâhre… ve ilâhre… gazetler neşir etildi, bir çoq mecmualar dünya yüzüni kördi. Bir sözle söylegende, mezkür tarihiy neşirler ve onıñ başında turğan ziyalılar qırım halqını irfan nurları ile teminlediler. Qırımlığa yalıñız onıñ özüne has dülber medeniyet ve ğayet zengin qadimiy tarih saibi olğanını hatırlatıp bardılar…

Menim söylemek istegenim, daa demiçik añılğan ve añılmay qalğan (olar çoqlar) tarihiy şahslar qaldırıp ketken asabalıq – altın qalem bugünde bizim zamandaşımız Bekir Mamut zatı aliylerniñ elinde bulunmaqta.

Bekir Efendi kendi qoluna keçken altın qalemni tarihiy zenaatdaşları tarafından alınıp barılğan milliy neşircilikni ve aynı zamanda icadiy ananeni ep devam etmekte. Velâkin o, eline keçken mubarek altın qalemni özüne has usulda çalıştırmaqta.

Bunı añlamaq, körmek, yürekten sezmek içün onıñ yapıp kelgen alemşumul areketlerine-işlerine – icadiy mahsulatına diqqat etmeli. Daa doğrusı, mına endi çerik asırdan ziyade vaqıt, Bekir Mamutnıñ yolbaşçılığı – baş muarrirligi altında çıqqan "Qırım" gazetini saifelemeli…

Bekir Abla Mamut
Resimde: Bekir Abla Mamut

Dülber Vetanımıznıñ mubarek namını taşığan mezkür gazetniñ er bir saifesinde, onıñ er bir satırında – arifinde haq müsülmanğa has bu alçaqgöñülli icadiy şahsnıñ köz nurlarından qalğan izlerni abaylamaq mümkün.

Bu izlerde baş muarrir tarafından gece-kündüz alınıp barılğn tinimsiz emekniñ aksi moorlengen.

"Gece-kündüz" degenim sebebi, icadkâr degen icadkârnıñ başı iç bir vaqıt tınım bilmey. O, er vaqıt ve er yerde, atta gece yuqusından qısqa bir vaqıtqa uyanğanda bile, ihtiyarsız icadqa dala. Albu ise, o ya da bu icadky şahsqa tabiat tarafından berilgen tabiyattır.

Bu da inkâr etilmeycek aqiqat!

Bekir Mamut azretleri işte tamam böyle şahslar sırasına kire. Çünki "Qırım"nıñ aman-aman er bir sanında basılıp kelingen onıñ publikatsiyaları – publitsistikası, nazmiyeti, tercimeleri, subetleri… özüniñ çeşitligi ve öriginallığı ile ayırılıp tura. "Qırım" muarririyetinde faaliyet köstergen hurnalist hadimleri Gülnara Abi, Elmira Bekir, Hacı Seyran İbraim, Dinara Osman, Venera Seydamet, Gülnar Emirali Bekir Mamut kibi ustazlarından aqlı olaraq iftiharlanalar.

Ya olar nasıl etip iftiharlanmasınlar! Bekir Oca er bir hadimniñ, atta er bir serbest mühbirniñ, müellifniñ qalbine anaqtar tapa-uydura… bir tamam icadiy müit yaratmağa areket ete. Albu ise, gazeta sanlarınıñ mündericesine, onıñ keyfiyetli basılıp çıquvına mıtlaqa müsbet tesir etip bara.

Em aqiqatta, Bekir Efendi yolbaşçılığı altında çıqqan "Qırım"nı saifelegende, onıñ sanları cansıqıcı bir standartta neşir etilmegenini köresiñ. Gazeta saifelerinde muntazam sürette yañı mevzular ve yañı rubrikalar (serlevhalar) yer alıp tura. Bunıñle "Qırım" keniş daireli, zengin mündericeli neşirge çevirile. Er bir gazeta sanı özüniñ er bir abunecisine – oquycısına anaqtar uydurmağa tırışa.

Em aqiqatta, "Qırım"nıñ oquyıcısı mezkür gazeta sanlarında-saifelerinde göñüline yatqan malzemeni-materialnı rastketire bile. Gazetanıñ böyle keyfiyetli çıquvı sebebi ise, eñ evelâ tarihiy zenaatdaşlarından miras qalğan altın qalem sabi – Bekir Efendiniñ usanmadan icadiy çalışuvlarındadır…

İcadiy şahs Bekir Mamut zatı aliyleri öz zenaatlarına sadıq istidatlı hadimleri ile bir yaqadan baş çıqarıp doğurğan "Qırım" gazeti, onıñ er bir sanı muntazam sürette doğmuş halqını maneviy yemek ile teminlep kelmekte. Ve o aynı zamanda meraqlı em de mürekkep ömürniñ – yaşayışnıñ bütün saalarını qavrap almaqta.

Ğayet lezetli ve bay "yemekler sofrası"nı añdırğan "Qırım" gazeti aqlı olaraq qırım milletiniñ doğrudan-doğru nabızı desek, aslı da mubalâğa olmaz. Sebebi, mezkür tarihiy gazetni yorulmaq bilmegen ve bilmekni de istemegen marrir idare etmekte. O gece-kündüz ter töküp çalışmaqta, bizlerge ve kelecek nesillerge maneviy yemekler azırlamaqta. İsmail Bek Gaspralı, Abdureşid Mediyev, Asan Sabri Ayvazov, Abselâm İslâmov kibi aqsaqal ecdadlarından – ustazlarından miras qalğan altın qalemni ep çalıştırmaqta. Altın qalem vastası ile "Qırım"nıñ saifelerini bir tamam ziynetli yolaqlarğa (polosa) çevirmekte.

Bu da inkâr etilmeycek aqiqat!

Bizler ise, aziz Qırımımız adını taşığan "Qırım" gazetiniñ baş muarriri, onıñ cankuyeri, jurnalistikanıñ piri – altın qalem saibi Bekir Mamut zatı aliylerine:

– Bekir Oca, hayırlı yaşlar olsun! -- deymiz. -- İcadiy adımlarıñız ucsız-bucaqsız olsun! Sağlıq-selâmetlik, bahıtlı-seadetli-quvançlı-maneviy yaşayışlar er vaqıt ve er yerde sizge yar olsun! Sizni sağlam fikirler terk etmesin! Altın Qalemiñiz, sizni daa yüksek icadiy menzillerge alıp çıqsın! Alla sizni İmandan ayırmasın cümle ile beraber! Amin!



NOTES:

*Bekir Mamut (Bekir Abla Mamut) Samarqand şeerinde (Özbekstan) doğdu (1956) – ветанпервер, миллетпервер, интеллектуаль иджадий шахс, шаир, публицист, терджиман, джемаат эрбабы.

Taşkent Devlet Universitetinde (TaşGU) tasil aldı. Ayni universitetniñ "Jurnalistika" bölüginde dekan çalıştı. Loionosov adına Moskva Devlet Universitetinde (MGU) "Karl Marks publitsistikasında satiranıñ emiyeti" serlevada ilmiy dissertatsiya qorçaladı. "Filologiya ilimleri namzeti" ilmiy unvannı elde etti. Qırımğa avdet oldu, Qırım milliy qurumlarında faaliyet kösterdi. 1993 seneden itibaren "QIRIM" gazetiniñ baş muarriri.

"Mayıs 18-den soñra…", "Ey, Qırım evlâdı, Vetan terk etilmez!" "Kelecegiñ bar, milletim!", "Şübelenmeñiz, avelenecek!", "Bildir sırıñnı"… kibi sıra-sıra nazm eserlerniñ müellifi.

*Oskar Uayld (Oskar Fingal O Flaerti Uills Uayld) Dublin şeerinde (İrlandiya) doğdu (1854 – 1900) – шаир, несирджи, драматург, тенкъидчи-публицист.

GLOSSARY:

alemşumul – мировой; имеющий мировое значение

bazı tüşünceler – некоторые размышления

mubarek – благославенный; праведный

daire – диапазон; аралыкъ

doğru – истинный; правда; прямо

cankuyer – преданный всей душой

casus – шпион

iftihar – гордость

ihtiyarsız – непроизвольно

moor – печать

piri – старец; духовный наставник; авторитет

serbest mühbir – внештатный корреспондент

tinimsiz – неутомимый

tinim – покой; передышка; отдых

çeşitlik – разнообразие


* Photo source: imi.org.ua.