Cian edebiyatından
Masal
Küz künleriniñ birinde Qaplıbaqa quşlarnen subetleşmekte edi. Quşlar dediler:
– Qış yaqınlaşmaqta. Tezden bu yerlerge suvuqlar kelecek. Bizler cenüpke, sıcaq olğan yerlerge uçmağa azırlanamız.
– Men de sizlernen beraber ketsem, mümkün olurmı? —soradı quşlardan Qaplıbaqa.
Quşlar oña, başta:
– Yeq, olmaz! – dediler.
– Siznen beraber ketmekniñ mıtlaqa bir yolı bardır belleyim! — dep yalvardı olarğa Qaplıbaqa.
Quşlar niayet razı oldular.
– Sen mına bu tayaqnı ağızıñnen sıqıp tut, — diye añlattılar oña quşlar.
Qaplıbaqa öyle de yaptı. O tayaqnıñ ortasından ağızınen yahşı etip tuttı. Eki büyük quş tayaqnıñ eki ujundan tuttılar. Aradan çoq vaqıt keçmedi, Qaplıbaqa quşlarnen beraber yüksekke – kökke köterelip, uçtılar.
Qaplıbaqa iç bir vaqıt yerden böyle yüksekke – kökke köterelmegen edi. O aşağı baqtı. Aşağıda, yerde er şey pek ufaq körüngenini farqlap, taaciplendi. Neqadar yol basıp keçkenlerine ve daa neqadar uçmaq kerek olacağınen meraqlandı.
Qaplıbaqa quşlarnıñ diqqatını özüne celp etmek istedi. O iri közlerinen olarğa baqtı. Amma quşlar oña emiyet bermediler. O atta ayaqlarını bile oynatıp aldı…
Qaplıbaqa açuvlanğanından, ağızını açıp bir şeyler aytmaq istedi. O ağızını açqanınen, özüniñ tayaqtan sıptırılıp, aşağı enip başlağanını sezdi!
Aradan çoq vaqıt keçmedi, Qaplıbıqa kökten yerge kelip, qattı uruldı. Onıñ bundan bedeni – vucudı ağırdı. Em öyle ağırdı ki, o yerge kelip urulğanından özünüñ qaburçağında çatlaq qalqançıqlar peyda olğanını bile abaylamadı. O şu yerdeki tıynaq içine süyreklenip kirdi ve yaldap, onıñ tübüne daldı.
Qaplıbaqa tıynaq tübünde – andaki balçıqta bir çuqur qazdı. O bütün qış, şu çuqurda yuqladı.
Qıştan soñ baar keldi. Qaplıbaqa teren yuqudan uyandı. Koburçağındaki qalqançıqlarnı abaylap, mağrurlandı…
İşte o zamandan başlap, er bir qaplıbaqanıñ qaburçağında çatlaq çizgilerni añdırğan qalqançıqlar bar.