Fyelsefeci, tibbiyet ilim-feniniñ esasçısı, biolog, büyük ikmet saibi, aziz Luqman Ekim (Luqman al Hakim) azretleri islâm tarihında belli salih olaraq da tanıldı. Ve aynı zamanda, mubarek Qurannıñ 31-nci Suresi onıñ ismi ile adlandırıldı. Qurannıñ 31-nci Suresinde Luqman Ekim oğluna etken böyle vasiyetleri yazılı: "Allaya ortaq qoşma. Allanıñ er şeyge qadir olğanına inan. İbadette bulun. Eyilik yapmağa ıntıl. Yaramay şeylerden qaçın. Taqdirniñ cilvelerine qatlan. Mağrurlanma. Maqtanma. Yürgende ve lafetkende bile alçaqgonülli ol – sade ol…".

Menim söylemek istegenim, efsaneviy ve aynı zamanda tarihiy şahs Luqman Ekim bir vaqıtları, daa doğrusı qadim zamanda saçıp ketken urluqları esasında, arada-sırada filislenip, ösip, quvamına kelgen bazı şahslar – ekimler, endi o uzaq tarihiy keçmişte qalğan ustazını izinden ketmekteler. Olar Luqman Ekim azretleriniñ köstergen – davet etken Haq Yoldan barmaqtalar. Öyle tabibler az sayida olsa da, er alda olar barlar.

İşte, böyle tabiblerden birisi, kâinatnıñ köbeginde yerleşken menim tekrarlanmaz Qırımstanımda yaşay, faaliyet köstere – aziz halqına, milletine, Vetanına can-göñülden hızmet ete.

Bu ğayet vetanperver ve milletperver zatı aliylerniñ adı İbraim Talât oğlu Abla (Ablayev İbraim Talâtoviç). Zenaatı da o uzaq keçmişte yaşağan Luqman Ekim kibi tabib, daa doğrusı cerrah. Onı tanığan-bilgen hastalarnıñ tili ile söylegende – Tañrınıñ cerrahı (hirurg ot Boga).

Em aqiqatta, İbraim Ablanıñ menbası Luqman Ekim yaşağan o teren asırlar qatlamlarından başlay. İbraim efendi, Peyğamberimiz Azreti Muhammel Aleyhisselemnıñ tamırından kelip çıqqan meşur Seyitler* sulâlesine mensütir. Onıñ teren bilgisi, tendürüst ve sağlam dünyabaqışı, ğayet alçaqgöñülliligi, daima eyilik yapmağa ıntıluvı, Allanıñ er şeyge qadir olğanına inanuvı… bularnıñ episi İbraim Ablanıñ ayat aqidesidir.

Aynı zamanda o, özüniñ qaviy İmanı ile Seyitler sülâlesine leke qondurmamağa areket etip kele.

Daa bir mesele, İbraim Abla Qırım devlet meditsina institutnı oqup bitirgen soñ taqdir onı İçki qasabasına – rayon hastahanesine ketirip qoydı. O mında, İçkide kendi ömür arqadaşını, Seyitler nesiliniñ bir dalı esap etilgen, (anası Zulfinar hanım tarafından Kerimler sulâlesi), Qırım qraliçesini – Susanna hanımnı rastkeketirdi…

Deycegim İbraim efendi özüniñ tabiblik faaliyetini em de aileviy ömürini Qırımnıñ İçki rayon merkezinden başladı.

Azreti Luqman Ekim nasiat etkeni kibi, İbraim efendi taqdirniñ çeşit cilvelerini metanetlikle qarşılay, onıñ sınavlarına qatlana. Neticede, Allanıñ ikmeti ile, o yañı-yañı - yeñişlerni elde etip kele.

Ebet, mantıqiy noqtaiy nazardan yanaşqanda, daa demiçik yuqarıda qayd etip keçkenimiz kibi, Tañrınıñ cerrahı – İbraim Ablanıñ da raqipleri yoq degil. Er bir saada olğanı kibi, raqipler mıtlaqa mında da – tibbiyette de barlar. Hususan, böyle yüksek seviyeli mütehasısta raqip de nomay ola turğan. Ne yapacaqsıñ, tabiat qanunı öyle…

İbraim efendi "raqipler"iniñ derecesine tüşmemege tırışa. O aqiqatta, özüniñ alicenap sülâlesine has areketler yapa. Namus onıñ içün er vaqıt ve er yerde birinci yerde tura. Şu sebepten olsa kerek, bazı da o öz iş yerini deñiştirmege mecbur ola.

Bu yerde şunı da qayd etmeli ki, Tañrınıñ cerrahını – İbraim Ablanı er yerde quçaq kerip işke qabul eteler.

Bu da inkâr etilmeycek aqiqat!

Meraqlı yeri şunda ki, İbraim efendi Qırımnıñ angi bir köşesinde çalışmasın, hastalar onı er yerden kelip tapalar. O ise, özüne has mulâim tabiyatı mücibi olarnıñ iç birisine red etmey. Hastanı qabul ete, onı teşkere – közden keçire (ekseriyeti ğayet çalt, taqatlı elleri ile çalışa) ve bir kereden doğru diagnoz qoya. Ebet, bu da Alla tarafından berilgen istidat…

Resimde tibbiyet hadimleri (soldan): Venera Ulan, Elmira Dvacan, Ölga Krivoruçko.

Öyle bir vaziyetler ola ki, daa yañıçıq muracaat etip kelgen hastanı baqqan soñ, hadimlerge acele sürette hastadan kerek analizlerni almaq emirini bere. Bunıñle muvazi olaraq ameliyat masası da azırlanılıp başlay. Er şey acele davranıla, keçiktirmek olmay, er bir daqqa esapta.

Böyle vaqıtlarda "Cerrah bölügi" balqurt sepetine çevirile. Eger de şöyle yapılmasa, yar ucuna kelip qalğan hastanı ecel pancasından qurtarmağa çare olmaycaq.

Bazıda ise, daa yañıçıq ameliyat masasında yatqan ve endi ameliyattan keçken hastanı reanimatsiya hanesine alıp kelgence yüregi toqtay. Böyle vaqıtta Tañrınıñ cerrahı – İbraim Abla kabinetinden "hasta" yanına qurşun kibi uçup kele. O özüniñ yıllar zarfında arttırğan tecribesini – bütün bilgisini qullanıp, endi toqtap qalğan yürekni özüne boysundıra, onı tekrar çalışmağa mecbur ete…

Bu da efsaneviy aqiqat!

Daa yaqında olup keçken, buña beñzegen vaqianı maña yüregi toqtap qalğan hasta Aleksandr Mihaylovskiy ikâye etip berdi. Soñra, İbraim Abla da, Aleksandr efendiniñ söylegenlerini tasdıqladı…

Bugün de-bugün İbraim efendi, qadimiy Qırımnıñ şarqında – Azaq deñizine yaqın Seyitler qasabasında yerleşken rayon hastahanesinde "Cerrah bölügi"niñ müdiri vazifesinde çalışa.

Er kün saba İbraim efendi palatalarda yatqan hastalarnı ziyaret yapa. Bunıñ meraqlı yeri şunda ki, böyle sabalıq turlar (obhod) vaqıtında eñ ögde baş cerrah, onıñ etrafında hastahane hadimleri kete. Bazılarınıñ ellerinde qalem ve defter müdirniñ ağızından çıqqan o ya da bu hastağa yapılacaq proseduralarnı qayd etip baralar. Bütün "svita" qırım milletine mensüp mütehassıslar. Mücize deseñ, mücize!

Daa yaqınlarda, yani kommunistler durumı zamanında, aziz Qırım toprağı bağrında yaşağan qırımlığa "öyle kün kelecek tibbiyet müessiselerini semetdeşlerim idare etecek" diye tüşünmek – bunı arz etmek bile aqılğa zarar edi. O zamanları atta eñ eyi niyet ile tibbiyet zenaatını menimsegen ve baba-dedelerimniñ toprağında – yarım adada sefa sürip yaşağan ve çalışqan ekimlerden bazıları, qırım milletine mensüp hastanı qabul etmekni red ete turğan.

Bugün ise, Allanıñ ikmeti ile Vetanımda – qırım toprağında aqiqatta mücizeviy deñişmeler sadır olmaqta…

Menim aqıllı-ferasetli, istidatlı-ikmetli, alicenap-emeksever, cesür-qaraman… qırım milletime EVALLA! MAŞALLA!

Deycegim, İbraim efendiniñ yolbaşçılığı altında çalışqan cerrahlar, emşireler, sanitarlar güya bir qoranta azaları. Olarnıñ episi bir yaqadan baş çıqarıp faaliyet köstereler. Ekseriyeti qırım milletine mensüp.

Resimde tibbiyet hadimi Gülnara Kerim (Ablayeva).

Tibbiyet hadimlerniñ er birisi öz işini mükemmel bile ve kendi vazifesine mesülietlikle yanaşa. Elbette, yetmiş-seksen hastağa anaqtar uydurmaq – er birisi ile til tapışmaq içün hadimden yüksek zenaatperverlik talap etile. Böyle hususiyetni hastahane hadimlerinde körmek, duymaq, seçmek mümkün.

Meselâ, yarı gece avğan soñ, uzun-uzadiye koridordaki palatalarnıñ birisinde yatqan hastanıñ sesi-seda bere, ağrığa qatlanmayıp atta ağlay. Şu arada, melâikeni añdırğan bir-eki emşire hastanıñ yanında peyda ola. Olar analarğa has merhamet ile, tatlı sözler ile hastanı tınçlandırmağa arekette bulunalar. Zaruriyet olsa, hastağa ağrını yengilleştirgen iñektsiya yapalar.

Yahud geceniñ der maalinde ana-baba, elçigi qırılğan eki-üç yaşında balaçıqnı köterip keleler. Ağrığa dayanmağan bala feryad-fiğan qoparıp, çevre-çetni sarsıta. Aradan çoq vaqıt keçmey ses şart kesile. Sebebi, hadimler bu cümleden nevbetçi cerrah sayesinde balaçıqnıñ elçigini tedaviyleyler, oña gips qoyalar. Bundan soñ, ana-baba endi tınçlangan balaçıqnı quçaqlarına alıp, sevinç-quvanç evlerine qaytalar…

Deycegim, İbraim Ablanıñ "Cerrah bölügi" sabadan-sabayace, yani yigirmi dört saat arekette buluna.

Bu da inkâr etilmeycek aqiqat!

Mında ıtlaqa bir şeyni daa qayd etmeli ki, "Cerrah bölügi"niñ palataları, sofaları, koridorları, ayaqyolları… muntazam sürette yuvulıp-silinip-alınıp turula. Yani çevre-çet er vaqıt temiz-pak tutula. Albu ise, hususan tibbiyet müessisesi içün pek müim.

Hastalar aşhanesinde ise, bazı da sabalıq, üylelik, aqşamlıq yemeklerniñ "Menü"si asılı tura. Aşlarnıı lezzetli azırlaylar…

Elbette, bularnıñ alayı bölük müdiri İbraim Ablanıñ ep usanmadan alıp barğan namuslı, ferasetli areketleriniñ meyvasıdır desek, aslı da mubalâğa olmaz.

Qırımstannıñ Luqman Ekimi – İbraim efendi "Er şey Alladan!" degen şiar ile yaşay. O nasıl bir şaraitte-vaziyette bulunmasın er vaqıt ve er yerde bu şiar ile yaşay, adımlay, areket ete, nefes ala ve ilâhre, ve ilâhre. Elbette, Haq Taalâ özüniñ böyle İmanlı qullarını kendi merhametinden mahrum yapmay. Daima onıñle beraber ola.

Aydıñız, endi İbraim Abla zatı aliylerini diñleyik – onıñle yaqından tanış olayıq:

Resimde: İbraim Talât oğlu Abla iş kabinetinde.

…Men bir biñ doquz yüz seksen senesi sürgünlik yerlerinde – uzaq Özbekstannıñ Şirin qasabasında dünyağa keldim. Babam Talât Abla Şirinde Alâqa merkezi reberi vazifesinde çalıştı. O kapitan arbiy unvan ile nefaqağa çıqtı. Anam Emine hanımnıñ zenaatı ekim-pediatr. Tibbiyet hızmeti kapitanı. Şimdi anam da nefaqada.

Bizler bir biñ doquz yüz doqsan bir senesi Qırımımızğa qayttıq. Oquv tasilimni Özbekstanda başladım ve Qırımda da devam ettim. Mında, 1997 senesi Aqmescit rayonı, Mamut Sultan orta mektebini oqup bitirdim.

Elbette, ağır yıllar edi, hususan qırım milletine. Qırımlar yarı aç-yarı çıplaq, soñki kapigini toplap, aziz Vetan yoluna atlandılar. Analarnıñ anası esap etilgen Vetan Qırım özüniñ er bir evlâdını alğışladı, kendi bağrına alıp qızdırdı, yürek berdi, yañı menzillerni elde etmege ilhamlandırdı…

İşte, bizler de, Ablalar ailesi – Talât efendi, Emine hanım, men, Ayder em de İsmail qardaşlarım semetdeşlerimizniñ sırasına qoşuldıq. Babamnıñ teşebbüsi ile namlandırılğan Eski Saraydan (Aqmescit rayonı) topraq aldıq.

Topraqta başta "vremânka", soñra aran qurdıq. Bir-eki qoyun aldıq. Teplitsada sebze mahsulatları yetiştirdik. Bazarğa qatnap odır-budır (mısır) sattıq. Balalardan üykeni men olğanım sebep, ev işlerniñ çoqusı menim omuzıma tüşe edi.

Bizler, niayet eki biñ on senesine kelip, qurulıp soñuna çıqılğan yañı evimizge kirdik…

İşte, men böyle şaraitte orta mektepni oqup bitirdim. Qurucılıq, ev işleri, teplitsa, bazar, mektep, qoyun baquv – bularnıñ episi menim kün tertibine kire edi. Adet üzre, qoyun baqqanda derslerimni yapıp alam.

Orta mektepni bitirgen soñ, Bekir Seferov adlı dostum ile beraber añlaşıp, vesiqalarımıznı doğru medinstitutqa alıp barıp teslim ettik. Allanıñ yardımı ile ekimiz de imtianlardan keçtik ve şay etip, tibbiyet ilimini menimsep başladıq…

Söz kelimi şunı da aytıp keçmeli ki, bugün de bugün Bekir Seferov Qırımda ihtisaslı baş onkolog olaraq tanıla em de şu vazifede çalışa.

Men institutnı bitirgen soñ, yollanma boyunca İçki rayon hastahanesinde cerrah-ekim olup çalıştım. Mında, İçkide de ömür arqadaşım Susanna hanım ile tanış oldıq… evlendik – bahıtlı bir aile qurdıq. Alla bizge eki evlâd bağışladı. Balalarımız mektepte oquylar.

İçki hastahanesinde biraz vaqıt çalışqan soñ, Aqmescidtke kettim. Anda, Semaşko* adına hastahanede qan damarı boyunca cerrahlıq klinika ordinaturasında eki sene stajirovka keçtim – tecribemni arttırdım. Ocam tibbiyet ilimleri namzeti, dotsent Arkadiy Leonoviç Zakarân meni Semaşkoda qaldırmaq istedi, lâkin men bazı bir sebeplerlerden ocamnıñ teklifini red etmege mecbur oldum. Kefege ketip, bir qaç sene devamında andaki Pirogov* adına arbiy-deñiz gospitalde – statsionar poliklinikada (em hastahane, em de poliklinika) "Hirurgiya bölügi"nde müdir çalıştım. Mında hastanı em qabul etemiz, em de ameliyat keçiremiz. Hastahanede yigirmi yataq (koyka) mevcut…

Bundan ğayrı maña İslâm Terekte, Aluştada, Avitsennada, Eski Qırımda… çalışmaq sırası keldi.

2022 seneden 2024 senesine qadar Almaniya memleketinde stajirovka keçtim. Anda alman tilini menimsedim. Tibbiyet boyunca "B – 2 Biruc (B – 2 Zenaat)" seviyesini elde ettim. Bu, demek, men alman tilinde serbest em lafetem, em yazam demektir. Yani endiden soñ menim içün Almaniya tibbiyet müessiselerniñ qapuları bir tamam açıq.

Velâkin, menim maqsadım stajirovka keçken soñ, mıtlaqa Vetanıma – Qırımıma qaytmaq edi. Em öyle de yaptım.

Tış memleketten kelgen soñ, Seyitler rayon hastahanesinde – "Cerrah bölügi"nde müdirlik yapam. Bir qaç nufuz talebelerim de bar – genç cerrahlarğa ustazlıq yapam. Bular Abdulaziz, Halil, Server kibi ğayet istidatlı yaşlardır. Olar, endi ameliyatlarnı yüksek seviyede keçireler, demek mümkün. Em maqtayım, em de nazarlarım dep de saqınam. Er alda, MAŞALLALARI bar!

Resimde: Cerrah-ekimler (sağdan): Halil Çolaq, ustaz İbraim Abla, Abdulaziz Seythalil, Server Kareyman.

Bazı da, mühbirler menden quvançlı-bahıtlı künlerimden birisini hatırlamamnı rica eteler. Men olarğa deyim: "Cerrah ekimi olup çalışqanımdan berli on eki biñden ziyade ağır hastanı, bir biñden ziyade biraz yengilce hastanı ameliyat yaptım. Aytacağım, ameliyattan keçip, endi ayaqqa turğan hastanı körgende quvançtan içime sığmayım! Böyle anlerde özümni eñ bahtlı insan sayam! Endi tüşün de baqıñız, men qaç biñ kere böyle eyforiya, coşqunlıq, quvanç alğışında bulundım… Demek, men er vaqıt sevinç-quvanç-baht içindeyim. Bunı, Allanıñ maña köstergen merhameti, ediyesi dep sayam. Çünki er şey Alladan!..".

Menim yekâne arzu-ümütim – şahsiy statsionar-poliklinikamnı meydanğa ketirmek. Bunıñ üzerinde çalışam. Allanıñ yardımı ile, İNŞALLA maqsadıma irişirim degen ümüttem…

* * *

Ebet, er bir insan bu fani dünyağa boştan-boşuna kelmey, o mıtlaqa kendi missiyası-vazifesi ile kele. Menim söylemek istegenim, Qırımstanlı Luqman Ekim de, yani Tañrınıñ cerrahı İbraim Talât oğlu Abla da bu fani dünyağa mıtlaqa özüniñ alicenap vazifesi-missiyası ile keldi. Allanıñ yardımı ile o, ecel töşeginde yatqan yüzlerle, biñlerle hastanı ayaqqa qaldırdı, olarğa ayat-ömür qapısını yañıdan açıp berdi. Mezkür alicenap ceryan ise, ep devam etmekte.

Hastalar tarafından, İbraim efendige, Internet saifesinde bildirilgen mına bu izaatlar – qalb sözler yuqarıda söylenilgen fikirlerge açıq-aydın misal ola bilir.

"Büyük arifnen yazılğan TABİB. Teessüf ki, böyle tabibler endi yoq esapta…".

"Ğayet bilgili mutahassıs. Sezgir insan, acayip ekim".

"Men onı ihtisaslı bir mütehassıs sıfatında qatiyen (nastoyatelno) tevsiye etem. O büyük arifli CERRAH! Ümüt bir tamam coyılsa da, o adamlarnıñ canını qurtara".

"Elbette, Tañrınıñ cerrahı! Parmaqlarım çalışmay qoydı, olar bir tamam cansızlandılar. O semereli tedaviylev usulını belgiledi. Büyük teşekkürler! Ondan evel iç bir kimse doğru diagnoz qoyıp olamadı…".

Allanıñ ikmeti ile, İNŞALLA öyle vaqıt da kelecek, bizim Qırımstanlı Luqman Ekimimiz – İbraim Abla ilâhi maqsadına irişecek, özüniñ yelkesine yüklengen alicenap missiyanı – vazifeni Seyitler sulâlesine has namus ile daa çoq yıllar zarfında ödep baracaq…

Bizler buña Duacımız!